Usenet is ouder dan het web. Het netwerk bestaat sinds 1980 en was oorspronkelijk een verzameling discussiefora, de nieuwsgroepen. Tegenwoordig kennen de meeste mensen het vooral als manier om bestanden te downloaden. In Nederland is Usenet bovendien nauw verbonden met namen als FTD, Spotnet en Eweka. In dit overzicht leggen we uit hoe Usenet werkt, wat je ervoor nodig hebt en wat wel en niet mag.

Hoe werkt Usenet?

Usenet bestaat uit tienduizenden nieuwsgroepen, elk over een eigen onderwerp. Berichten die iemand in een nieuwsgroep plaatst, worden gekopieerd naar servers van Usenet-providers over de hele wereld. Naast tekstberichten staan er ook binaire bestanden op, opgeknipt in duizenden kleine stukjes.

Dat is het grote verschil met torrents. Bij BitTorrent download je stukjes van andere gebruikers en deel je zelf ook mee. Bij Usenet download je alles van de server van je provider. Je uploadt dus niets terug, en andere gebruikers zien je IP-adres niet.

Wat heb je nodig?

Om bestanden van Usenet te halen, heb je drie dingen nodig:

• Een abonnement bij een Usenet-provider, die je toegang geeft tot de nieuwsservers.
• Een manier om te vinden wat je zoekt, meestal via een NZB-bestand. Dat zoek je op met een NZB-zoekmachine, een NZB-indexer of Spotnet en Spotweb.
• Een downloadprogramma zoals SABnzbd of NZBGet, dat het NZB-bestand leest en de stukjes ophaalt en weer aan elkaar zet.

Wat is een NZB-bestand?

Een NZB-bestand is een klein tekstbestand met verwijzingen naar alle losse delen van een upload op Usenet. Je downloadprogramma weet daardoor precies welke berichten het bij je provider moet ophalen. Je kunt het vergelijken met een torrentbestand, al werkt de techniek eronder anders.

Is Usenet legaal?

Usenet zelf is legaal, net als een Usenet-abonnement. Wat je downloadt, maakt het verschil. Op 10 april 2014 bepaalde het Europese Hof van Justitie in de zaak ACI Adam tegen Thuiskopie dat downloaden uit illegale bron niet onder de thuiskopieregeling valt. Sindsdien mag je in Nederland ook voor eigen gebruik geen films, series of muziek uit illegale bron downloaden.

Stichting Brein heeft de afgelopen vijftien jaar verschillende Usenet-partijen aangepakt. In 2011 oordeelde de rechter dat Usenet-community FTD binnen een maand alle spots naar auteursrechtelijk beschermde bestanden moest verwijderen. FTD stopte kort daarna. Usenet-provider News-Service Europe (NSE) stopte eveneens, nadat een rechter de provider had opgedragen illegale inhoud zelf te weren. In 2014 stelde het Gerechtshof Amsterdam NSE alsnog in het gelijk, maar voor het bedrijf kwam dat te laat. In 2020 haalde Brein via de rechter Nederlandse Spotweb-websites offline.

Usenet of torrents?

Het belangrijkste praktische verschil is dat je bij Usenet niets uploadt. Bij torrents deel je automatisch mee, en daarmee verspreid je zelf ook bestanden. Usenet kost wel geld voor een abonnement, terwijl torrentsites gratis zijn. Meer over torrentsites, proxy’s en de risico’s daarvan lees je in ons overzicht van torrent proxy’s en mirrors.

Alle Usenet-artikelen

• Usenet-provider kiezen: waar je op let bij retentie, verbindingen en proefperiodes.
• Spotnet en Spotweb: de Nederlandse opvolgers van FTD.
• NZB zoeken met NZBIndex, Binsearch en NZBKing: gratis zoekmachines zonder account.
• NZB-indexers: NZBGeek, DrunkenSlug en NZBPlanet: betaalde en besloten indexers.
• SABnzbd en NZBGet: de twee bekendste downloadprogramma’s.